tsjiess

Het vorig weekend bracht ik door in en om Antwerpen. Ik wandelde op plekken waar ik, als voormalige ingezetene van de Koekestad, toch nog nooit was geweest… Heel plezant!

Zaterdagochtend was ik afgesproken met N. Ik reed via Rotterdam en Bergen-op-Zoom België in en nam de afslag Stabroek. Ooit een polderdorp, nu een forenzennederzetting. De grote weg die door het dorp loopt, de N111, is omzoomd met huizen. Een mens kan niets anders doen dan vaststellen dat fatsoenlijke ruimtelijke ordening en urbanisatie in België nog geen vaste voet aan de grond hebben gekregen! Een 18de eeuws landhuis staat er broederlijk naast een stijlloos flatgebouw en een hypermoderne villa. Het nieuwe winkelcentrum straalt betonnen tochtigheid uit, versterkt door het grijs van deze dag en contrasterend met het oude dorpscentrum waar o.a. een mooie kerk staat…

Ik parkeerde bij Het Koetshuis, een gezellige kroeg bij kasteel Ravenhof. Vermoedelijk stond er op deze plaats reeds in de 13de of 14de eeuw een klein kasteel. Het huidige gebouw werd in 1810 herbouwd in neo-Lodewijk XV-stijl. Tegenwoordig is het eigendom van de gemeente Stabroek en vinden vele culturere verenigingen er een onderkomen. Ooit was het eigendom van nakomelingen van de beroemde Antwerpse drukker Jan Moretus, maar toen was het waarschijnlijk niet meer dan een soort woontoren met hoeve. De Moretusjes lieten in de tweede helft van de 18de eeuw een park aanleggen, dat tegenwoordig vooral op Nederlands grondgebied ligt en Moretusbos heet. De straat die langs het kasteel loopt is de Belgisch-Nederlandse grens (bij Putte).

Samen met N., die de streek op haar duimpje kent, wandelde ik door het Moretusbos dat op de Brabantse Wal ligt en deel uitmaakt van SBB-gebied De Brabantse Wal. De Brabantse Wal scheidt het natte Zeeland van het droge Noord-Brabant. Deze kleine heuvelrug begint ten noorden van Bergen-op-Zoom en loopt tot ver in België door. Op de wal vind je bossen en stuifduinen, klei- en zandgronden, polders en heide, zoet en zout water.

Eerst liepen we door een parkachtige landschap, daarna dwaalden we door vrij saaie dennenbossen. Voor méér afwisseling had de wandeling een stuk langer moeten zijn, maar dat vindt mijn rug nog steeds niet fijn… Na afloop zochten we de weldadige warmte van Het Koetshuis op waarna we afscheid namen.

Zondagochtend was ik afgesproken met H. die in Lier woont. Lier is een mooi stadje dat ten zuidoosten van Antwerpen ligt. Ik ben er wel eens geweest, maar dat moet lang geleden zijn. Mijn vader schreef artikelen voor het ledenblad van de Vlaamse Jeugdherbergcentrale en nam mij een keer mee naar Lier om de beroemde Zimmertoren te bezoeken. Ik moet toen een jaar of twaalf zijn geweest. Ik kan me niet herinneren dat ik daarna nog eens in Lier ben geweest – en dat is onterecht: het is een prachtig stadje! Een prettige hernieuwde kennismaking…

H. nam me op deze zonnige zondagochtend mee de stad in. We dwaalden door de kronkelige straatjes en kwamen langs de Zimmertoren, genoemd naar uurwerkmaker Louis Zimmer. Het bouwjaar van de oorspronkelijke toren is niet precies bekend, maar ligt vóór 1425. In 1928 schonk Zimmer aan de stad Lier een uurwerkmechanisme (de Jubelklok) dat diverse tijden en kosmische en andere periodieke verschijnselen aangeeft. Er werd besloten dit uurwerk onder te brengen in de bouwvallige Corneliustoren, die daartoe werd verbouwd en gerestaureerd en sindsdien Zimmertoren wordt genoemd.

Lier ligt aan de samenloop van de Grote Nete en de Kleine Nete. Lier wordt “de poort der Kempen” genoemd en kreeg de bijnaam Lierke Plezierke. Haar patroonheilige is Sint Gummarus en de spotnaam voor een Lierenaar is “schapenkop”. Het verhaal gaat dat de burgers van Lier mochten kiezen wat ze wilden: een universiteit of een veemarkt. Ze kozen voor een veemarkt… Het verhaal vind je op een bordje bij deze leuke beeldengroep in de buurt van de Zimmertoren.

We brachten vervolgens een bezoek aan het sfeervolle begijnhof, en ik kocht een rolletje Lierse vlaaikens. Het Liers vlaaike is een klein kruidig gebakje op basis van kandijsiroop en vier kruiden dat volgens een specifiek (geheim) recept gebakken wordt. We bezochten een fototentoonstelling op de Grote Markt en eindigden onze stadswandeling kuierend over de oude vestingwallen.

Begijnhof van Lier

Na de lunch reden H. en ik naar Broechem (gemeente Ranst) waar we een afspraak hadden met T. Samen maakten we de Hapjeswandeling, een wandeltocht georganiseerd door de vzw ’t Land van Pleysantiën: acht kilometer kuieren van de ene locatie naar de andere – op elke locatie viel iets te ‘happen’, lees te ‘drinken’. Belgische gezelligheid! Het landschap rond Broechem is behoorlijk verknald, nergens nog ongeschonden… Man, man, wat een bouwhonger hebben die Belgen toch. Iedereen wil ‘mooi wonen’ met als gevolg dat het hele landschap is dichtgeslibd. Intriest… Het moet hier vroeger nochtans schoon zijn geweest, getuige de kerk van Broechem, die we bijna de hele tijd in het vizier hielden…

De mooie Onze-Lieve-Vrouwekerk van Broechem

Aan het eindpunt van de tocht werden we opgewacht door een ‘stoomtreintje’ dat ons weer naar het beginpunt van de wandeling bracht, bij het sport- en cultuurcentrum Den Boomgaard / Het Loo. In de kantine van de sporthal sloten we de wandeling af met typisch Belgische kost: een videeke (in Nederland noemen we dat een koninginnenhapje) met frieten, weggespoeld met een lekkere Tongerlo van ’t vat.

Oudorp lag vroeger buiten Alkmaar, het was een dorpje… Nu is het vastgebouwd aan de stad maar het heeft op sommige plekken nog wel een wat dorps karakter. Tussen Oudorp en de Hoornse Vaart ligt de Oudorperhout. Een oase van groen, water, rust en ruimte. Op weg naar mijn andere school fiets ik er graag doorheen – en elke keer denk ik: “Ik wil hier wel eens een rondje lopen…”

Vandaag heb ik een tussenuur en ik voeg eindelijk de daad bij de gedachte! Vanaf station Noord loop ik naar de Hoornse Vaart die ik via de fietsbrug oversteek. Aan de overkant staat een rijtje molens. Het is wat nevelig en er hangt een gouden licht boven de polder. Een van de molens en zijn molenschuur steken scherp af tegen de lucht en spiegelen mooi in het water; aan de einder priemt, pal naast de molen, het silhouet van de Oudorper kerktoren omhoog.

Ik heb een uur de tijd en dat blijkt ruim voldoende! Af en toe kom ik andere mensen tegen, meest dames-met-hond, maar ook iemand die net als ik een wandeling lijkt te maken, twee oudere dames met stapschoenen aan, een hardloper. Bovenal ervaar ik de rust en de ruimte om me heen, en die scheppen op hun beurt weer rust en ruimte in mijn hoofd…

Ik kom langs de fundamenten van de Nieuwburg, een van de twee dwangburchten die Floris V liet bouwen aan het einde van de 13de eeuw, ter verdediging van de Munnikenweg, die Alkmaar met West-Friesland verbond. De Munnikenweg ligt er nog steeds en is een gekasseide straatweg waarover het niet fijn fietsen is!

Ik ben nu op het verste punt van mijn wandeling aanbeland. Tijd om via andere paadjes terug te lopen.

De keuken van de Herberg van Anderen is uitstekend te noemen. We genoten gisteravond van het lekkere eten en het bijpassende wijnarrangement! De eenvoudige kamer volstaat prima voor een goede nachtrust en na een voedzaam ontbijt trekken we de wandelschoenen aan voor een rondje naar en over het Ballooërveld, een uitgestrekt heidegebied ten noorden van Rolde. Vanuit Anderen lopen we over rustige asfaltweggetjes en fietspaden richting de heide.

Voor we het Ballooërveld bereiken, steken we de vallei van het Rolderdiep over. Het woord vallei is wellicht wat overdreven, maar zonder moeite zie je dat het landschap hier wat ‘ingezakt’ is. Op het laagste punt stroomt zachtjes het Rolderdiep… Wat is het Rolderdiep? Daarvoor moeten we een lesje lokale aardrijkskunde geven… over de Drentsche Aa!

De Drentsche Aa heeft talloze zijtakken en vele namen. Opvallend genoeg heet de beek alleen in Groningen de Drentsche Aa. In Drenthe zelf heet hij vanaf het punt waar het Anreeperdiep en het Amerdiep samenkomen achtereenvolgens: het Deurzerdiep, het Looner Diep, het Taarlosche Diep, het Oudemolensche Diep, het Schipborgsche Diep en het Westerdiep. Er is in Drenthe nog een zijtak van de beek die achtereenvolgens het Andersche Diep, het Rolderdiep en het Gasterensche Diep heet, voordat deze uitmondt in de hoofdstroom op de plaats waar het Taarlosche Diep overgaat in het Oudemolensche Diep. Kortom, het Rolderdiep is onderdeel van het bekencomplex van de Drentscha Aa. (bron: Wikipedia)

Iets verderop verlaten we het asfalt en gaat het richting de heide. Hier lopen we een stuk over het Pieterpad. Er staan paarden te grazen bij een cirkel van zwerfkeien waarin centraal een menhir prijkt.

Iets verderop lopen we via een poortje de heide op. Wat een uitgestrektheid. En geen horizonvervuiling – waar vind je dat in Nederland nog!? Alleen de kerktoren van Rolde steekt boven de bomen uit en dat mag. We dwalen op ons gemakje over het Ballooërveld… Hier en daar vertellen bordjes over de geschiedenis van het gebied. Zo liggen er talrijke grafheuvels op de heide die dateren uit de prehistorie. Vele zandwegen zijn middeleeuwse karrensporen. In de periode van 750 vóór Christus en tot het begin van onze jaartelling, lag er ook een akkercomplex dat bestond uit talloze vierkante en rechthoekige akkertjes die werden gescheiden door walletjes. Zo’n akkercomplex wordt een Celtic field genoemd. De walletjes zijn hier en daar nog vrij goed zichtbaar in het landschap (al onttrekt het hoge gras het merendeel aan ons niet-geoefende oog).

Na een uurtje rondzwerven belanden we op een prachtige zandweg die op de grens loopt van het Ballooërveld en de vallei van het Rolderdiep. We staan iets hoger en zien hoe nat de vallei is! Hier en daar staat een zilverreiger, en als we via een kade het gebied inlopen, vliegen er grote groepen ganzen op.

Het is tijd om afscheid te nemen. Broer en schoonzus lopen naar Rolde waar ze de bus naar Assen nemen. Vrouwlief en ik wandelen via de zelfde route als vanmorgen terug naar het hotel. De wandelschoenen worden verwisseld voor de stadse – we stappen in de auto, rijden naar huis. Zelfs in het noorden zijn de snelwegen druk, maar we bereiken gelukkig zonder oponthoud Alkmaar…

Mijn rug heeft zich dit weekend verrassend goed gehouden. Ik ben een glunderig mèensch.

Het strand van de Noordzee kan mij niet zo bekoren – althans grote delen niet – omdat de ongereptheid van de kust nergens echt tastbaar is, overal heb je wel een vorm van horizonvervuiling. Mijn lieve vrouw zegt dat ik moet werken aan een andere mindset. Waarschijnlijk heeft ze gelijk. Zoals gewoonlijk.

Vandaag hebben we bezoek uit Krimpen aan de IJssel en we besluiten naar Egmond aan Zee te rijden en aldaar een wandeling te maken. Het zonnetje schijnt en er staat een strakke zuidenwind. Naar Nederlandse maatstaven is het best rustig op het strand. We parkeren vlakbij het reddingstation van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) en lopen het strand op. Eind september (op de eerste dag van de herfst) stond de vuurtoren nog ingepakt; nu staat hij in al zijn glorie te schitteren.

Het eerste deel van de wandeling gaat over het strand, langs de vloedlijn. Links van ons een vrij onstuimige zee, rechts de toeristische infrastructuur van Egmond. Zoals op de meeste plaatsen verdient die geen schoonheidsprijs… maar in vergelijking met de Belgische kust valt het hier nog mee!

Na een kilometertje strand lopen we het duin in. Hier ligt een bijzonder landschap: het zgn. zeedorpenlandschap. Wikipedia meldt hierover het volgende: Zeedorpenlandschappen zijn tussen 1500 en 1900 ontstaan als gevolg van het agrarisch gebruik van de duinen door de bewoners van de nederzettingen. De duinen werden door vee begraasd en soms ten dele benut voor het verbouwen van groenten. De voedselarme duinen werden door het agrarisch gebruik steeds verder verarmd, waardoor het duinlandschap gevoelig werd voor verstuiving en erosie. Er ontstond een bijzondere kruidenrijke vegetatie, die nog steeds als een van de meest waardevolle van de Nederlandse duinen wordt beschouwd. Na 1900 veranderde het oude gebruik. De duinen werden niet meer integraal als landbouwgebied gebruikt, maar op geschikte plaatsen legden inwoners van de dorpen complexen van moestuintjes aan, die werden uitgegraven tot op het grondwater. In het overige deel van het duin verdween het agrarisch gebruik.

Dit voormalige duingebied van Jonkheer Six van Wimmenum is tegenwoordig eigendom van de Provincie Noord-Holland met het PWN als beheerder. Duinlandjesvereniging “De Noord” zorgt voor het behoud van de duinlandjes. De meeste landjes liggen ingegraven tussen hogere duinen, want werden immers uitgegraven tot op het grondwater… Op meerdere landjes is er wat activiteit te bespeuren, met name onderhoud aan de hutjes en schuurtjes die er staan. Bij één landje staan aardappelen te koop – die verdwijnen in de rugzak na het deponeren van een euro in de honesty box.

Tussen de duinlandjes door slingert een breed pad, van Egmond naar Bergen aan Zee. Dat pad volgen we een tijdje in de verwachting dat we wel weer een paadje naar een strandopgang zullen tegenkomen… Uiteindelijk wijst een derper (= inwoner van Egmond aan Zee) ons de weg: via clandestiene paadjes bereiken we het strand.

De zon is inmiddels verdwenen achter dikker wordende bewolking. Terwijl het daglicht steeds schaarser wordt, lopen we tegen wind terug naar het dorp. In strandpaviljoen De Uitkijk drinken we nog wat: de dames warme chocomel en groene thee, ik kies voor het lokale gerstenat: een abdijbock van de tap. Op weg naar de auto voelen we de eerste regendruppels vallen…