Haren in de wind

Zaterdag 6 juni 2020

Het is zaterdagochtend en na een buitengewoon intensieve werkweek is het tijd voor wat ontspanning… En hoe kun je je beter ontspannen dan door het maken van een wandeling in de duinen, haren in de wind, stralend zonnetje, Hollandse wolkenluchten!

We parkeren bij de Franschman, aan het begin van de Zeeweg naar Bergen, en lopen over een klein paadje aan de overkant van het fietspad het duingebied in. Van echte ontspanning is echter niet meteen sprake want je wordt hier doorlopend van je sokken gefietst door groepen racende mountainbikers die niet weten dat er een rem op hun fiets zit. Echt degoutant! We lopen hier in PWN-gebied en op veel paden mag je tot 11 uur fietsen. Daar heb ik op zich niets tegen als die fietsers mensen zijn die op hun gemakje over de paden trappen, genietend van al het moois dat er te zien is. Maar deze hufters zien alleen hun voorwiel en/of de rug van diegene die voor hen rijdt. Ze praten niet met elkaar maar roepen naar elkaar. Kortom, het zijn mensen die respectloos over de wandelpaden en door de natuur scheuren. De uitzondering daargelaten… dat moet ook gezegd worden.

Ik begrijp echt dat er mensen zijn die willen sporten in de natuur, al is mijn stelling: de natuur is geen speeltuin. (En moet dat ook niet worden.) Anno 2020 echter zoeken steeds meer mensen de natuur op. Een gezonde levensstijl wordt gepromoot en bewegen hoort daarbij. De duinen zijn niet voor mij alleen, het is goed als veel mensen kunnen genieten van al die natuur niet zo heel ver van huis… Maar laten we elkaar wel wat ruimte bieden – en laat ons vaststellen dat rust zoekende wandelaars en racende mountainbikers niet goed samengaan. Bovendien, als je ziet hoe die gasten de paden kapot fietsen! Zeker nu het zo lang droog is geweest en de zanderige duinpaden hier en daar in zandbakken zijn veranderd. De mountainbikers willen dat mulle zand vermijden en fietsen de randen van de paden stuk, met als gevolg dat de duinpaden op sommige plekken meters breed zijn.

Ik vind het in de Schoorlse duinen veel beter geregeld. Daar worden mountainbikers en wandelaars uit mekaar gehaald. Fietsers zijn welkom op de fietspaden, mountainbikers kunnen hun hartje ophalen op het uitdagende mountainbike parcours en wandelaars kunnen in alle rust genieten van een ontspannen(de) wandeling op de paden en paadjes die door het duinlandschap voeren…

Wat ons vanmorgen opvalt zijn de grote plakkaten hengel die hier groeien en nu ook bloeien. Wikipedia meldt het volgende: hengel (melampyrum pratense) is een plant uit de bremraapfamilie (Orobanchaceae). Tot 2001 werd de soort ingedeeld bij de helmkruidfamilie (Scrophulariaceae). Het is een halfparasiet, hij heeft groene blaadjes voor fotosynthese, maar water met nutriënten wordt door de wortels afgetapt uit de wortels van andere planten. Met deze strategie kan hengel in een aantal weken volledig uitgroeien en ook in droge milieus voldoende water opnemen. Bekende gastplanten zijn eik, berk en bosbes. Hier teert de hengel duidelijk op de eik als gastheer – en nu snap ik waarom de bloem hier zo prachtig en in groten getale bloeit te midden de droge duinen!

Parallel aan het brede pad waarover wij lopen, steeds opzij springend voor racende mountainbikers (en hijgende hardlopers die vaak geen benul hebben van wat 1,5 meter afstand houden betekent), zien we een smal paadje lopen. Bij een eerdere wandeling was dit me al opgevallen maar nu is het verlangen naar rust zó groot dat we op dat smalle paadje gaan lopen dat al gauw afbuigt van het grote pad. We komen in een deel van het duin waar zelden iemand komt, en toch loopt hier dat paadje, dus af en toe moet er passage zijn. Na een tijdje verpietert het paadje wat, en komen we op oude duinpaden terecht die duidelijk in onbruik zijn geraakt. Maps.me toont ze ook niet en dát wil wat zeggen want meestal zijn de kleinste paadjes wel te vinden op deze kaarten-app. We beseffen dat we niet verder kunnen lopen, oriënteren ons even en struinen dan over wat uiteindelijk ook een oud duinpad moet zijn, terug naar het grote pad. Waar we onmiddellijk weer aan de kant moeten springen…

Kapot gereden duinpad

We wandelen verder richting de Bergense duinmeertjes. We komen door een bosje waar een mooie struik rododendron staat te bloeien. Rododendron is een niet-inheemse soort en komt in de natuur in verwilderde varianten voor. In Snowdonia (Wales) is een groots uitroei-programma opgezet omdat de rododendron andere inheemse planten verdringt. Vanuit tuinen is de rododendron daar opgerukt in de natuur en heeft er heuse bossen gevormd waar niets anders groeit dan… rododendron. Ik neem aan dat de PWN-boswachters dit wel weten. En eerlijk is eerlijk, het is een mooie groene struik met prachtige bloemen die nu volop uitlopen.

Bij het duinmeertje zetten we ons op een bankje. Ik eet de meegebrachte liga op, vrouwlief zet haar tanden in een gezonde boterham met kaas. Verschil mag er wezen… Met deze brandstof in het lijf gaan we verder. Het pad langs het meertje is nog steeds afgesloten, dus moeten we even over het fietspad. Bij een volgend meertje gaan we naar rechts. Hier hebben we enkele weken geleden honderden kikkervisjes gered: het pad stond toen onder water maar je zag dat het water aan het zakken was. Duizenden dikkopjes lagen er te wachten op dood-door-uitdroging en samen met andere wandelaars hebben we een deel van die beestjes gered!

De wandeling gaat verder, ons doel is het betonnen koepeltje niet ver van Bergen aan Zee. Af en toe duikt de zon achter een vette wolk, maar over het algemeen mogen we niet mopperen! Dat koepeltje is een restant uit WO II: de Duitsers maakten hier een drenkplaats voor paarden en overdekten die met een bunkerachtig bouwwerkje.

Ten zuiden van ons zien we een donkere wolkentrein langs zeilen: die zou zich wel eens kunnen ontwikkelen tot een eerste bui! In de kant van de weg groeien slangenkruid en ossentong, beide leden van de familie der ruwbladigen.

Het loopt intussen richting het middaguur en dus is het tijd om weer richting de auto te wandelen… Met de wind in de rug leggen we de laatste kilometer af. Er is steeds minder blauw aan de lucht en de wind is flink aangetrokken tot een kracht 7. Op naar een grote pot thee!

Geplaatst in Dagboek, Duinen, Wandelen | 1 reactie

Bijna in zomertooi

Vrijdag 29 mei 2020

De schaduwen zijn al wat langer en het pad naast de Kleimeer ligt reeds in de schaduw… we zijn wat later vandaag! Gewapend met verrekijker en camera beginnen we toch welgezind aan onze wandeling. Al meteen trekken drie fel groengele vogeltjes in een kale boom onze aandacht: groenlingen.

Bij het hek van de rietopslag staan een vader en zoon ingespannen door de verrekijker te turen. “Zien jullie iets bijzonders?” vraag ik? “Jonge vosjes!” is het antwoord. We turen een tijdje mee, maar meer dan een paar spitste oren en een roodbruine schijn in het hoge gras krijgen we niet te zien. Volgende keer beter! We lopen de dijk op…

Aan de overkant van de brede sloot ligt de Kleimeer er vredig bij. Ook vandaag geen spoor van ganzen. Wij denken dat ze vertrokken zijn. Als hier een vossenfamilie zijn kostje bij mekaar jaagt, kan ik me voorstellen dat die ganzen het voor bekeken houden want er niets voor voelen om een vossenprooi te zijn!

Op het stuk langs de Nauertogt stappen we flink door en even later wandelen we weer op een grasdijk, aan de andere kant van het natuurgebied. Toen we begonnen met onze avondwandelingen, waren de bomen nog kaal. Nu is alles vol in blad. Wel is het groen nog lekker fris; straks, als het volop zomer is, verdoft het groen… Het jonge riet staat zwierig te wiegen in de wind.

Ter hoogte van het huis in de Kleimeer, waar het pad zowat op waterhoogte loopt en de grond altijd vochtig is, vinden we naast riet en ratelaar twee verschillende soorten orchideetjes. Rietorchis? Gevlekte orchis? Mei-orchis? Niet zó belangrijk… het zijn gewoon prachtige bloemen en het is altijd een feest om ze te vinden.

We lopen verder. Langzaam valt de avond, de zon verdwijnt achter de bomen. In het tegenlicht zien we duizenden insecten dansen. Diep verscholen in het riet horen we de roerdomp toeteren en de snor snorren. In het hoge gras langs het pad staat een klein tentje. Een oude, grijsbebaarde man zit te schrijven in zijn dagboek. Vannacht kampeert hij hier, in een piepklein enkeldaks tentje; morgen trekt hij verder. “Ik berokken hier niemand overlast,” zegt hij. Dat is waar. Over dat groepje jongelui die we eerder tegenkwamen, bij het bankje, op scootertjes en duidelijk geestverruimend bezig, denk ik heel anders.

Wat zou ik dat ook graag doen: spulletjes in de rugzak, tentje mee… Maar een rugzak dragen zit er niet meer in. Meerdaagse tochten lopen dus ook niet meer. Gelukkig is er genoeg te doen en te zien in de wereld, ook zonder dat je meerdaagse tochten met de rugzak loopt. Dat is nou iets dat ik het afgelopen jaar heb geleerd…

Geplaatst in Dagboek, Kleimeer, Natuur | 4 reacties

Winderige wandeling

Zaterdag 23 mei 2020

Er staat een stevig windje en er is steviger voorspeld… Van de zon is er nu nog geen spoor maar in het noordwesten komt blauwe lucht opdoemen en dat vinden we veelbelovend.

We parkeren op het parkeerterrein Nieuw Westert. Er staan nog niet veel auto’s want het is nog vrij vroeg. ‘Vrij vroeg’ is natuurlijk een relatief begrip, als ik het tijdstip moet specificeren, dan moet is zeggen: het is net over half negen.

Wat ons meteen opvalt, is het vrolijke getwinkelier van talloze vogeltjes. Met de camera en de verrekijker om de hals en de jas dicht geritst, gaan we op stap.

We horen allerlei vogeltjes zingen en af en toe schiet er eentje langs om zich dan onzichtbaar te maken in het dichte struikgewas aan weerszijden van het pad. Een enkeling zet zich soms toch op de uitkijk in de top van boom of struik: hét moment om er de kijker op te richten om te bepalen met welke gevederde vriend we hier te maken hebben… Een enkele enkeling zit dichtbij genoeg om er een foto aan te wagen.

Veel van de akkertjes die eind maart, begin april nog meertjes waren, zijn drooggevallen: het grondwaterpeil zakt! Al die kikkers die wij hier, nog geen maand geleden, een concert hoorden geven en duizenden dikkopjes hebben voortgebracht: wat is er van hen geworden? Even verderop ligt het grotere meer aan de rand van De Bleek, achter het Sint Liobaklooster. Hier is het gekwaak niet van de lucht. In het water groeien tal van planten waaronder waterranonkel en de plant die je hieronder op de foto ziet: veenwortel.

In de bosjes achter het klooster staat een kudde mooie schapen te grazen… De lammeren zijn al aardig groot, al duiken ze nog geregeld onder de buik van hun moeder om met grof geweld enige druppels melk uit de uiers te stoten!

Ik richt mijn blik gedurende deze wandeling voornamelijk op het plantenrijk…

Zonder het op te merken heb ik op de ereprijs een mooie sprinkhaan vastgelegd. Het moet een klein diertje zijn want ereprijs is een kleine bloem!

We lopen een stuk over het fietspad en slaan dan de Hogeweg in.

Op het pad zit een koppeltje prachtige vogeltjes. Ze zitten te ver weg om er een vlijmscherpe foto van te maken.

We komen bij het volgende duinmeer dat er stralend bij ligt onder de hemelkoepel die inmiddels strakblauw is geworden… Ook hier zitten kikkers en ze laten goed van zich horen. Een koppel duikeenden doet zijn naam eer aan.

We vervolgen de wandeling. De rits van de jas is inmiddels los. Er staat nog steeds veel wind maar met name in de luwte is het prima uit te houden. Ik ben een liefhebber van westenwind, die is meestal wat vlagerig en ruikt en voelt zo lekker fris.

We naderen het einde van de wandeling. Het duinmeertje bij de kruising van de fietspaden is de afgelopen weken ook flink kleiner geworden, maar de kikkers verraden dat er nog water is en ook het riet geeft aan dat dit gebiedje bijna altijd vochtig is. Vorig jaar, aan het einde van de zomer, bloeide hier de parnassia. Nu komen de rietorchissen voorzichtig open en staat de ratelaar in bloei: beide liefhebbers van een vochtige leefomgeving.

Tussen de oude duinakkertjes door wandelen we over smalle paadjes terug richting het parkeerterrein. Het valt ons de afgelopen week op dat sinds de lockdown wat is versoepeld, de mensen weer andere dingen gaan doen dan wandelen. Wij vinden het in elk geval wat rustiger geworden… en dat is prima!

Geplaatst in Dagboek, Duinen, Wandelen | Tags: , , | 2 reacties

De minister-president heeft gesproken…

… of sprak het volk?

2020-05-06 01 Corona

Zoals vele Nederlanders (en Nederlandgenoten als ik) zat ook deze jongen vanavond om 19 uur stipt voor de buis. Veel nieuws had premier Rutte niet te melden want de meeste plannen waren al uitgelekt. Typisch en verwerpelijk, vind ik. Maar ach, dat soort zaken liggen niet in mijn cirkel van invloed en dus moet ik mij daar niet over opwinden.

Na de woorden van de minister-president werden er nog enkele domme vragen gesteld door journalisten die nou eenmaal aanwezig zijn bij een dergelijke persconferentie om domme vragen te stellen. Ook dat gaat zoals het gaat… Vervolgens vielen we in M en ook daar viel geen waardevolle toevoeging of analyse te bespeuren.

Ik was van tevoren naar twee items oprecht benieuwd. 1. Hoe gaat het nou verder met de basisscholen? en 2. Kunnen we in de zomer alweer de grens over?

Om met dat laatste te beginnen: ik koester nog steeds hoop. Half mei (de 13de heb ik ergens gelezen, maar ik kan mij vergissen) komt de Europese Unie met een soort plan of aanbeveling m.b.t. de Europese binnengrenzen en hoe daar mee om te gaan gedurende de zomermaanden. Daar is het nu wachten op. Als ik hoor wat er de komende weken allemaal weer mogelijk is – onder druk van de publieke opinie – dan kan ik mij eigenlijk niet voorstellen dat wij niet op vrijdag 3 juli aan boord gaan van de Stena Britannica. Vol verwachting klopt mijn hart.

Wat de basisscholen betreft: a.s. maandag gaan wij op halve kracht open. In de hele toespraak van de premier werd er met geen woord gerept over hoe lang we met halve klassen gaan draaien… Gaan we dan op 1 juni (en omdat het die dag Tweede Pinksterdag is moet ik eigenlijk 2 juni zeggen) helemaal open? Ook over de vermeende niet-besmettelijkheid van kinderen werd er niets medegedeeld; blijkbaar is dat niet meer zo relevant. Dat we vanaf maandag weer ons kapsel kunnen laten fatsoeneren, is van groter belang… Kortom: het is dus een beetje gissen wat er over enkele weken op school gaat gebeuren.

Blij ben ik met de wetenschap dat Nederland vasthoudt aan het twijfelachtige nut van de mondkapjes. Je moet er toch niet aan denken dat we de straat op zouden moeten gaan verkleed als een soort halfslachtige Daltons op weg naar een bankoverval!? Fijn is het ook dat we officieel wat meer bewegingsvrijheid krijgen, met daarbij de opmerking dat we drukke plekken moeten vermijden. Ik zou zeggen: logisch toch!?

Alleen… daar ligt wel mijn grote zorg: veel mensen gaan pas hun gedrag echt aanpassen als ze aan den lijve geconfronteerd worden met nare dingen (niets menselijks is ook mij vreemd). In een oorlog zijn dat de bommen die uit de lucht vallen. In de coronacrisis is de vijand echter onzichtbaar. Alles zal al gauw weer normaal lijken… En daar schuilt m.i. een groot gevaar. Ik neem het risico voor lief dat men mij een pessimist noemt (wat ik in wezen niet ben), maar ik houd mijn hart vast voor wat er de komende weken gaat gebeuren. Mijn oproep is dan ook – en ik grijp hiermee terug naar het Staatsblad van het koninkrijk der Nederlanden nr. 460 Besluit van 26 juli 1990, houdende vaststelling van het Besluit administrative bepalingen inzake het wegverkeer (BABW). – Staatsblad 459 : Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV) teksteditie. – De folder : De weggebruiker en het nieuwe Reglement verkeersregels en verkeerstekens. GEEF JE VERSTAND EENS VOORRANG!

2020-05-06 02 Corona

Geplaatst in Persoonlijk | Tags: , | 1 reactie

Bevrijdingsdagwandeling

Dinsdag 5 mei 2020

2020-05-05 00 Westert

Het is de bedoeling dat we ons ‘standaard’ rondje wandelen vanaf het parkeerterrein bij De Westert, maar dat loopt anders. Het is mooi weer, de wolken geven extra cachet aan de lucht én… we hebben er gewoon zin in! Om half negen stappen we door het klaphek de duinen in… We verheugen ons op de bloeiende meidoorn, maar dat valt nog een beetje tegen, heel wat meidoornstruiken staan nog niet helemaal te knallen. Een kniesoor die daar op let.

2020-05-05 01 Westert

Het pad loopt tussen verlaten duinakkertjes richting een duinmeer aan de rand van wat De Bleek heet, achter het Sint Liobaklooster dat nu weer onzichtbaar verscholen ligt tussen weelderig groen… In het bosje naast het duinmeer geurt het naar daslook!

2020-05-05 02 Westert

2020-05-05 03 Westert

Mijn echtgenote heeft van huis uit veel liefde voor en kennis van vogels mee gekregen. Mijn vader was meer iemand die met zijn hoofd naar de grond gebogen liep, immer speurend naar wat er zoal groeide. Het maakte dan niet uit of hij in een bijzonder natuurgebiedje rondliep of op ’t Sint-Anneke naar de bakker ging: ook wat er tussen de trottoirtegels groeide, boeide hem… Een zoon zijn vader indachtig, richt ik mijn aandacht vandaag ook wat meer op de plantenwereld.

2020-05-05 04 Westert

Zo opvallend als de duindoorn zijn oranje bessen draagt, zo bescheiden is de bloei hoewel er tussen de duindoornstruiken wel degelijk een bruin-oranje waas hangt die de bloei verraadt!

2020-05-05 05 Westert

Meidoorn bloeit meestal wit. Er is een ook variant met donker roze bloemen, de rode meidoorn. Deze zit er wat tussenin.

2020-05-05 06 Westert

Dit is de zuurbes of berberis, een heester die in kalkrijke duinen voorkomt. Met dank aan mijn buurman die de naam wist!

2020-05-05 09 Westert

Het duinviooltje staat uitbundig te bloeien. Op sommige plaatsen kleurt het zelfs het landschap zachtpaars… dat heb ik nog nooit gezien!

Vanaf de Bleek volgen we het fietspad om even verderop af te slaan, de Hogeweg op die we helemaal uitlopen. Op de Lageweg gaan we rechtsaf, richting Egmond aan Zee. Al vanaf het moment dat we aan de wandeling begonnen, is het getwinkelier van allerlei kleine vogeltjes niet van de lucht… Ook de nachtegaal laat zich veelvuldig horen. Vruchteloos speuren we naar zijn verschijning, meestal zit hij ergens in het struweel verborgen en blijft onzichtbaar. Meestal, schrijf ik… want een enkele keer kunnen we hem in de lens van onze verrekijker of ons fototoestel vangen!

2020-05-05 07 Westert

2020-05-05 08 Westert

In Egmond gaan we het strand op. Bij een klein paviljoen kunnen we koffie en thee krijgen, mee te nemen in een kartonnen bekertje. De jonge uitbater is blij met elke klant, hij is nét met zijn zaak begonnen. Hij verhuurt ook windschermen en strandstoelen – deze laatste staan er werkeloos bij, én fotogeniek! Er is wel volk op het strand, maar druk kunnen we het niet noemen. We hebben pech: we lopen bijna de hele tijd onder een wolkentrein, slechts af en toe komt de zon er er achter vandaan. De schaduw en de noordoostenwind maken het frisjes op het strand. Ben ik blij dat ik een warme sjaal bij me heb! We zoeken naar schelpjes en kijken naar de vogels die op veilige afstand van de mensen hun kostje bijeen scharrelen.

2020-05-05 10 Westert

2020-05-05 11 Westert

Deze plevier laat zich mooi fotograferen!

Op zee varen opvallend veel vissersboten, garnalenkotters denken wij…

2020-05-05 12 Westert

Bij strandpaviljoen ’t Zilverstrand verlaten we de zee en klimmen we omhoog, de zeereep over en de duinen in. Het is hier meteen een stuk prettiger qua temperatuur! Na een stukje fietspad gaan we de Vlewosche Weg in tot we weer bij de Lageweg komen, die we nu richting Egmond Binnen volgen.

2020-05-05 14 Westert

2020-05-05 13 Westert

Duinreigersbek, zoals de naam al zegt, een typisch plantje in (kalkrijke) duinen.

2020-05-05 15 Westert

Dit plantje ken ik niet. Speurwerk in Deel 1 van Wilde Planten (uitgegeven door Natuurmonumenten, geërfd van mijn vader…) doet me vermoeden dat dit mooie plantje kandelaartje wordt genoemd.

Bij een duinmeertje dat naast de Middenweg ligt, zien we nog een schitterende libel zitten; een van haar vleugels is geknakt… arm beest!

2020-05-05 16 Westert

Time flies when you’re having fun. Het is half twee als we weer in de auto stappen en op huis aan rijden… Bevrijdingsdag 2020, een (wandel)dag om niet te vergeten. In plaats van ver weg van huis (we zouden nu in Bretagne geweest zijn) maakten we een mooie wandeling vlakbij Alkmaar. Waar corona al niet goed voor is…

Geplaatst in Dagboek, Natuur, Wandelen | Tags: , , , , | Plaats een reactie

75 jaar…

Mijn vader

10 mei 1940. Mijn grootmoeder, Maria Bol, rende de trap op en wekte haar zoon: “Jongen, wakker worden, de oorlog is uitgebroken!” Met een juichkreet sprong mijn vader zijn bed uit. Negen jaar was hij, en hij besefte niet wat dat was, een oorlog…

Op 5 april 1943 werd de wijk Oude-God met de grond gelijk gemaakt. Amerikaanse bommenwerpers hadden hun vizieren op de Erla-fabriek gericht. Daar herstelden Belgische arbeiders onder de supervisie van de Duitse bezetters jachtvliegtuigen. Maar hun bommen misten het doelwit. Slechts enkele bommen troffen de Erla, de rest viel op de scholen, huizen en straten van Oude-God. De balans was gruwelijk: 936 doden, waaronder 209 kinderen. Mijn vader kwam er van af met een flink gat in zijn been.

Later ging mijn vader met vrienden dynamietstaven uit de spoorbrug prutsen; op een hoge berm liep er een spoorlijn langs de wijk Elsdonk waar hij woonde. De Duitsers hadden de spoorbruggen geprepareerd met dynamiet, zodat die te allen tijde konden opgeblazen worden… Zover is het niet gekomen en mijn vader en zijn makkers hebben hun kwajongensstreken niet met hun leven moeten bekopen – het had anders af kunnen lopen en dan was ik er waarschijnlijk niet geweest.

Mijn moeder

Waren mijn vaders verhalen eerder aan de stoere kant, die van mijn moeder waren doortrokken met angst. Vooral de verhalen over de tijd dat het gezin Knecht in de Karel Rogierstraat woonde, vlakbij het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten op het Zuid, zijn mij bijgebleven. Verhalen over bombardementen op de stad, V1- en V2-raketten die de Duitsers aan het einde van de oorlog op Antwerpen af stuurden, oorlogstuig dat vele slachtoffers eiste en veel schade aanrichtte… Als mijn moeder vertelde, voelde ik het bange afwachten onder de trap als het luchtalarm weer afging. Of de enorme opluchting die keer toen ze haar jongere broertje en zusje voor het raam zag staan, een klap, glasscherven alom, de kinderen bleven ongedeerd.

Veel werd er bij ons niet gepraat over de oorlog, maar deze verhalen werden toch geregeld verteld – en waarschijnlijk ook nog wel een paar andere, maar die kan ik me niet meer voor de geest halen…

(R)ik

Vandaag staan we in Nederland stil bij het einde van de Tweede Wereldoorlog. Een oorlog vol gruwelen, net als de Eerste Wereldoorlog, maar dan anders… In België en Nederland leven we nu al 75 jaar in vrede. Niet dat er in die 75 jaar geen soldaten zijn gesneuveld… Koloniën die zich onafhankelijk vochten, vredesmissies, … Maar net als de meeste andere Europese landen, werd de bevolking van de Lage Landen gespaard van oorlogsgeweld op eigen bodem… en daar mogen we dankbaar voor zijn!

Ik werd 12 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog geboren. De verhalen van mijn ouders, samen met dat wat ik er in boeken over las en er in films over zag, en met de beelden van oorlogen die daarna werden uitgevochten en waarvan in journaals kond werd en wordt gedaan, maken dat ik ontzettend bang ben voor oorlog en dat ik hoop dat ik nooit een oorlog moet meemaken.

Ik heb er destijds voor gekozen om mijn dienstplicht te vervullen als burgerdienst. Nooit wilde ik de wapens opnemen tegen andere mensen – en dat wil ik nog steeds niet, al besef ik nu beter dan toen dat je soms met geweld moet opstaan tegen wrede overheersers omdat je geen andere keuze hebt, omdat het – te vaak – met vredelievende middelen niet lukt om vrede en rechtvaardigheid af te dwingen… Geweld moet echter altijd, altijd de laatste strohalm zijn, het laatste middel waar je naar grijpt.

Herdenking

2020-05-04 01 Dodenherdenking Dam

Meestal zijn wij op reis, vertoeven wij in den vreemde als Nederland herdenkt en viert. Vorig jaar bijvoorbeeld cirkelden wij om 20 uur boven Amsterdam in een vliegtuig dat ons van Athene naar huis bracht na een zalige vakantie op de Peloponnesos. Nederland stond op 4 mei om 20 uur twee minuten stil – óók Schiphol. We konden niet landen. Boven, onder en naast ons cirkelden tientallen andere vliegtuigen, alle wachtend op een seintje van de verkeerstoren met de toestemming tot het inzetten van de landing.

Vanavond, om 20 uur precies, herdacht Nederland het einde van de Tweede Wereldoorlog. Morgen is het 5 mei en dan vieren we de Bevrijding. Herdenken en vieren in tijden van corona doe je niet zoals gewoonlijk… alles is anders. Wij zijn thuis. Op reis gaan kan niet. Ik was na het eten een rondje gaan fietsen met vriend Barney. Om 20 uur zat ik echter op de bank en was twee minuten stil. Vervolgens keek ik naar de herdenkingsplechtigheid op de Dam in Amsterdam, bij het Monument op de Dam, op een leeg plein. Een sobere maar indrukwekkende plechtigheid…

2020-05-04 02 Dodenherdenking Dam

2020-05-04 03 Dodenherdenking Dam

Na afloop liep ik nog even de tuin in en stak nadenkend een pijp op… De lucht was blauw, de zon scheen, de es achter het tuinhuisje stond in lentetooi en ik sprak de wens uit dat er een tijd mag komen waarin de mensheid tot bezinning komt en er nooit meer oorlog zal zijn…

2020-05-04 04 Dodenherdenking Dam

Geplaatst in Persoonlijk | Tags: | Plaats een reactie

Bezoek aan het Wildrijk

Als je de naam Wildrijk hoort, denk je misschien aan de titel van een dik boek met prachtige foto’s van leeuwen en tijgers. Dat zou ik althans doen. Echter, van leeuwen en tijgers geen spoor in het Wildrijk, een smalle reep bos van ong. 220 m breed en 800 m lang, gelegen in het rommelige Noord-Hollandse bollen- en campinglandschap aan de weg van Sint Maartensvlotbrug naar Sint Maartenszee.

Ooit waren er in het westen van de Zijperpolder meerdere bosrijke buitenplaatsen van rijke Amsterdamse kooplieden. Ook het Wildrijk is aangelegd als buitenplaats. Later, tijdens het graven van het Noordhollandsch Kanaal, werd veel bos gekapt door kamperende arbeiders. Enkele stukjes bos bleven gespaard. Zo ook het Wildrijk. In 1940 werd het door aankoop veiliggesteld. Het Wildrijk wordt nu beheerd door Landschap Noord-Holland. Tot voor kort mocht je er enkel in als je lid was van LNH, maar tegenwoordig is het bosje voor iedereen opengesteld van zonsopgang tot zonsondergang… (Bron: website LNH, Wildrijk)

Donderdag 30 april 2020

Wij parkeren op de ruime parking, die trouwens redelijk wel is gevuld, en lopen over het fietspad naar de (nieuwe) ingang van het Wildrijk. Daar worden we meteen geconfronteerd met het feit dat we leven en wandelen in tijden van corona…

2020-04-30 00 Wildrijk

Op zich blijkt het niet erg te zijn dat je zo ‘gestuurd’ wordt, (bijna) iedereen loopt dezelfde wandeling en daardoor heb je meestal het gevoel dat je alleen door het Wildrijk zwerft… (Je mist dan wel een goede bekende, die hier ook blijkt rond te lopen, zo verneem ik later. Helaas…)

2020-04-30 00a Wildrijk

Waarom ga je nou naar het Wildrijk, vraag je je misschien af. Welnu, rond 1 mei is de bodem van dit bos bedekt met wilde hyacinten. Door het uitlopende bladerdek der (voornamelijk) eiken valt een zacht gefilterd licht het bos in. De bodem kleurt op veel plaatsen lila-paars door de hyacinten. Tezamen een magische combinatie… Ik heb zomaar het vermoeden dat hier op andere momenten van het jaar veel minder aanloop is. Het bosje zal straks wel stikken van de muggen!

Veel valt er niet te zeggen over deze wandeling, de foto’s spreken voor zich. Wat vogels betreft: we zagen de grote bonte specht aan het werk, schaamteloos hakkend in het weerloze hout van een dode berk…

2020-04-30 01 Wildrijk

2020-04-30 02 Wildrijk

2020-04-30 03 Wildrijk

2020-04-30 04 Wildrijk

Wilde of boshyacint; waarschijnlijk zijn deze exemplaren al bastaards. In onze tuinen planten we de Spaanse hyacint en die ‘vervuilt’ onze inheemse boshyacint.

2020-04-30 05 Wildrijk

Koekoeksbloem

Weer thuisgekomen maak ik asperges klaar. Wat een feest… zeker als deze dis vergezeld gaat van een frisse riesling uit de Moezelstreek – een Piesporter Goldtröpfchen van Weingut Hoffmann-Simon! Als we op de bank zitten na te genieten, zien we grote wolkenmassa’s opbollen aan de horizon. Ik krijg een haast onbedwingbare neiging om nog een rondje Kleimeer te lopen. En zo geschiedt. Vrouwlief gaat gezellig mee.

2020-04-30 06 Kleimeer

2020-04-30 07 Kleimeer

Er staat een stevige wind en in de heen en weer zwiepende rietkragen is het opvallend stil… Er vliegen ook opvallend minder gakgakkende ganzenstellen over ons heen… Stilte voor de storm? De wolken in het zuidwesten bouwen zich op, de lucht wordt steeds dreigender, de zon gaat schuil achter het wolkendek.

2020-04-30 08 Kleimeer

We zien een valkje vliegen, hij zet zich op de punt van een dode tak. Rustig lopen we die kant uit, verrekijker en fototoestel paraat. Een jongeman, voorzien van een camera met flinke telelens, vervoegt ons. Hij klinkt zeer enthousiast: de valk die we hier in de boom zien zitten is namelijk een boomvalk, een soort die je in de Kleimeer niet verwacht. Je kunt hem herkennen aan zijn witte masker en zijn rode broek. Jaja, enig vogeljargon begint ons vertrouwd in de oren te klinken!

2020-04-30 09 Kleimeer

Ik heb de afgelopen weken gemerkt dat ik met mijn camera (een Panasonic Lumix DMC-FZ1000) geen goede foto’s maak als ik het volledige bereik van mijn (optische!) zoom gebruik. Vrouwlief fotografeert met een behoorlijk goedkopere camera, wél met een flink zoombereik, en maakt betere foto’s. Ach, niet gezeurd, het zijn maar foto’s…

Langs de Nauertogt lopen we verder en gaan dan het dijkje op om over het pad langs de Kleimeer weer terug te lopen naar het Vlasgat. De wind steekt op, in het westen is het nu zwaar bewolkt, onder de wolken zie je regengordijnen hangen en alleen een smalle strook lucht, net boven de horizon, kleurt oranjeroze. Het duurt niet lang of de eerste druppels vallen en even later krijgen we de uitloper van een heuse bui over ons heen. Gelukkig hebben we een regenjas aan en de paraplu bij de hand.

2020-04-30 10 Kleimeer

2020-04-30 11 Kleimeer

Geplaatst in Kleimeer, Natuur, Wandelen | Tags: , , , | 1 reactie

Een uur of wat zon (en bernagie)

Oh wat geniet ik van de afwisseling in het weer. Ik zeg niet dat ik het de afgelopen vijf, zes weken niet fijn vond dat het zonnetje zowat doorlopend stond te stralen, maar van de regendag gisteren en het saaigrijze weer vandaag heb ik óók genoten. En dan… aan het eind van de middag… bam! breken de wolken open en de zon knalt er doorheen. Dan geniet ik dubbel van de zon… Geef mij maar een vakantie in… Schotland, inderdaad, hoezeer ik in vorige meivakantie ook van Griekenland heb genoten.

Woensdag 29 april 2020

Op de buienradar hebben we het al gezien: de volgende lading wolken met daar achter een nieuw regengebied zijn in aantocht, dus we laten er geen gras over groeien en rijden naar het voor de trouwe lezer inmiddels welbekende Vlasgat alwaar we onze bolide achterlaten om gezwind aan de wandeling te beginnen. Gezwind… is de bedoeling. Een aanstormende skater blijkt een bekende van school te zijn, en wat later komt er nog iemand van school aanlopen. Het gesprek gaat over wandelen, het Geestmerambacht, de Kleimeer, de ijsvogel en de uil, en de film die ik vele jaren geleden met leerlingen van mijn Griffelklasje opnam ín de Kleimeer… sweet memories. Mijn telefoon gaat. Vrouwlief vraagt waar ik blijf. Zij heeft al kneutjes en roodborsttapuiten gesignaleerd. Ik spoed mij naar het dijkje… waar ik nog op tijd ben om het kneutje vast te leggen; de roodborsttapuit houdt zich onzichtbaar schuil in of achter de braamstruiken.

2020-04-29 04 Kleimeer

Het valt ons op dat er in de loop van de afgelopen weken wat meer volk wandelt bij de Kleimeer, en velen zijn gewapend met verrekijker en/of camera, deze laatste vaak voorzien van enorme toeters van telelenzen… Zo geraken we vandaag aan de praat met twee dames die hier geregeld komen en naar vogels speuren. Zij zouden graag de blauwborst zien, en wij moeten hen teleurstellen; dit mooie vogeltje heeft zich ook aan ons niet meer vertoond sinds een week of twee, wat ons best zorgen baart: opgegeten? We nemen afscheid en wandelen verder over het dijkje aan de westkant van de ‘oude’ Kleimeer, met uitzicht over het natuurgebied. In het riet krrie’ten de rietzangertjes en wellicht ook een enkele karekiet. Mijn ongeoefende oor onderscheidt het verschil (nog) niet.

2020-04-29 05 Kleimeer

Bij de Nauertogt gekomen, zien we beweging in het water bij een betonnen buis onder een aarden berm. De familie Meerkoet komt de buis uitgezwommen: pa, ma en drie kleintjes die verdacht veel op Krakras lijken (een bekende naam voor de liefhebbers van Paulus de boskabouter).

2020-04-29 06 Kleimeer

We lopen over het pad aan de andere kant van de sloot. Zó fijn dat je ook dit stuk onverhard kunt lopen, tussen hoge grassen, fluitenkruid en raapzaad…

2020-04-29 07 Kleimeer

Bij de ingang van het Geestmerambacht nemen wij het dijkje dat weer terugvoert naar de Kleimeer. Hoog in de bomen zingen de nachtegalen… lager bij de grond en binnen het bereik van mijn lens, brengt een zwartkop zijn deuntje ten gehore.

2020-04-29 09 Kleimeer

In de strook riet die tussen het pad (op het dijkje) en een wat bredere sloot ligt, groeien langzaam maar zeker tal van struiken en heesters: een symfonie van groenschakeringen ontvouwt zich voor onze ogen. Hier horen we behalve de zwartkop ook de tjiftjaf, het roodborstje, de fitis en het winterkoninkje. Dieper in het riet toetert de roerdomp een enkele keer. De snor laat zich vandaag niet horen en net als we hebben vastgesteld dat de kiekendief zich niet laat zien, komt deze machtige roofvogel het toneel opgevlogen… Her en der veroorzaakt hij commotie en zien we allerlei vogels uiteen zwermen. In een beschutte hoek in de bomensingel blijkt een appelboom te groeien (en nu te bloeien).

2020-04-29 08 Kleimeer

2020-04-29 10 Kleimeer

Aan de horizon stapelen de wolken zich op. De zon wordt eerst gesluierd maar uiteindelijk verdwijnt ze volledig achter een dik pak wolken. Het wordt frisjes en bovendien tijd om huiswaarts te keren.

2020-04-29 12 Kleimeer

2020-04-29 11 Kleimeer

Aan de waterkant zie ik een opvallende plant: bernagie, ook wel komkommerkruid genoemd! Het is van oorsprong een plant uit het Middellandse Zeegebied maar via tuincentra en vervolgens vanuit tuinen is de plant in onze regionen verwilderd en houdt hier goed stand. De Latijnse naam is Borago officinalis – de toevoeging ‘officinalis’  wijst erop dat aan de plant geneeskundige werking werd toegeschreven. Wikipedia meldt:

Reeds bij de Grieken stond de plant om zijn opbeurende werking bekend. In de tweede eeuw na Christus werd een mengsel van bernagie en honing gebruikt ter verlichting bij hoesten. Een aftreksel van de bladeren en stengels werd gebruikt om de diurese (afgifte van water door de nieren) en het zweten te bevorderen. Ander traditioneel gebruik is de toepassing bij reuma, verkoudheid en bronchitis.

De plant wordt toegepast ter versterking van de bijnieren en tegen mentale uitputting en depressie. Verder zou bernagie de maag en darmen ondersteunen bij infectie en vergiftiging. De zaden worden ingezet bij prikkelbaredarmsyndroom en bij onregelmatige menstruatie. De zaadolie vindt uitwendig toepassing bij seborroïsch en atopisch eczeem en inwendig bij premenstrueel syndroom en ter preventie van hart- en vaatziekten.

Bernagie bevat een hoog gehalte aan vitamine C (38 mg/100 gram), zink, magnesium, vitamine B6 en biotine. De bloemen zijn rijk aan choline, glucose, fructose, aminozuren en tanninen. De zaden bevatten vooral proteïnen (20,9%) en een olie (38,3%) die rijk is aan gammalinoleenzuur (GLA). Als een van de voornaamste natuurlijke bronnen van GLA heeft borageolie een hoge vlucht genomen in de voedingssupplementenindustrie.

Als voedsel wordt de plant vooral in het Middellandse Zeegebied gewaardeerd als onderdeel van salades en andere zomerse gerechten. Ze heeft een komkommerachtige smaak, de naam komkommerkruid heeft ze hieraan te danken. Behalve de bloemen worden ook de jonge blaadjes als sla of als spinazie gegeten. Ten slotte kunnen de bloemen gebruikt worden om azijn blauw te kleuren. In India wordt een siroop gemaakt van de plant, die in de zomer als verfrissing wordt verkocht.

Als dat niet interessant is!

2020-04-29 13 Kleimeer

2020-04-29 14 Kleimeer

Kijk, dat is het mooie van planten: die vliegen niet weg en daarom kun je ze wat makkelijker op de gevoelige plaat vastleggen. Planten zijn meer mijn ding…

Geplaatst in Kleimeer, Natuur, Wandelen | Tags: , , , | 2 reacties

De zomervakantie blijft onzeker

Gisteravond zond de NPO alweer een derde (!) aflevering uit van het programma Het coronavirus – Feiten en fabels. De eerste keer heb ik gekeken, de tweede keer heb ik het programma gemist (echt, geen idee dat het is uitgezonden) en gisteren heb ik getwijfeld: “Zal ik kijken?” De nieuwsgierigheid won het van de coronanieuwssaturatie. Saturatie is trouwens i.v.m. corona een beladen woord, want bij patiënten met corona kan de zuurstofsaturatie in het bloed drastisch afnemen – en dan zijn de poppen aan het dansen.

Ik heb wat het coronavirus zelf betreft, in feite weinig nieuws gehoord… Ik had vooral gehoopt dat er iets zou worden gezegd m.b.t. de reismogelijkheden in juli en augustus: kunnen wij naar Schotland of moeten we de geboekte accommodaties afzeggen. Maar dat gebeurde niet. Dan vandaag maar zelf gebeld… Zowel Chrissie in Tolsta Chaolais (op Lewis) als Elizabeth in Locheynort (op South Uist) zijn blij dat ik bel: ze hebben al hun bookings t/m juni gecanceld. Maar voor juli en augustus houden ze hoop. Wij ook! (Wat is het trouwens heerlijk om die Britse telefoontoon te horen – prrt prrt – en om te luisteren naar het Schotse dialect van beide dames…)

2020-04-29 01 Outer Hebrides

Tolsta Chaolais holiday cottage

2020-04-29 02 Outer Hebrides

Otter Point Chalet

Laten we hopen dat we straks naar Keltische oorden kunnen vertrekken, dat we de ultieme rust van de Outer Hebrides weer mogen opzoeken… Maar als het niet zo is, dan is het ook goed… Zen…

2020-04-29 03 Outer Hebrides

Geplaatst in Persoonlijk | 1 reactie

Het leven in tijden van corona…

Ik zit voor het scherm van mijn computer en als ik mijn hoofd enigszins optil en mijn ogen een weinig naar rechts laat zwenken, valt mijn blik op het park aan de overkant van ons straatje. De wind rimpelt het water in de sloot, fruitboompjes (afgelopen najaar door de gemeente geplant) staan uitbundig te bloeien. Het jonge riet vormt een deinende zee van groen, het overjarig riet buigt moeizaam mee in de strakke oostenwind. De lucht is felblauw, het licht hard en het lentegroen der loofbomen frisgroen. In de sloot jagen meerkoetmannetjes elkaar achterna. De grasveldjes zijn wit en geel gespikkeld: madeliefjes en paardenbloemen.

Juich o juich, mensen! Het is lente, mensen! En er lijkt op het eerste gezicht helemaal niets aan de hand te zijn. Echter, dat is slechts schijn. De mensheid beleeft een pandemie die we heel toepasselijk de coronacrisis noemen. We leven in Nederland onder een intelligente lockdown. We blijven zoveel mogelijk thuis. Straks is het meivakantie en wij blijven thuis – dat is al bijna 30 jaar niet vertoond. Gaat hetzelfde gebeuren in de zomervakantie? Zeer wel mogelijk… Dat heb ik in geen 60 jaar meegemaakt!!

Het nieuws van de dag wordt bepaald door de coronacrisis. Elke avond horen we hoeveel mensen er op de IC-afdeling van de Nederlandse ziekenhuizen zijn opgenomen en hoeveel meer of minder dat er zijn dan de dag tevoren. Idem voor het aantal ziekenhuisopnames en het aantal overledenen die er te betreuren vallen – geregistreerde corona-gerelateerde overlijdens. Stilaan komt een andere ramp bovendrijven, het wordt al ‘de stille ramp’ genoemd: onze kwetsbare ouderen die in sommige verzorgingshuizen bij bosjes vallen. Mijn schoonmoeder is een van hen, wij hebben gisteren in kleine kring waardig en intiem afscheid van haar genomen. Buiten was het gewoon lente…

2020-04-18 01

Nederland is nu in afwachting van de besluiten die de regering a.s. dinsdag 21 april zal bekend maken aan het volk. Blijven alle maatregelen van kracht of gaan we heel voorzichtig het proces aan van een intelligente opening-up (zo noem ik het maar…)? Ik werk in het basisonderwijs en samen met mijn tienduizenden collega’s ben ik heel benieuwd of de scholen weer open gaan. Ik wil graag weten welke randvoorwaarden daarbij worden gesteld en of wij daaraan kunnen voldoen. Aan het gezwets over leerachterstanden wil ik liever niet meedoen. Wat leren mensenkinderen veel over het leven in deze dagen…!

Dat is een mooi bruggetje naar de vraag die ik mezelf geregeld stel: wat brengt de coronacrisis mij? Ze brengt mij in elk geval een ontregeld werkzaam leven. Ik zou volop in mijn re-integratieproces moeten zitten maar daar komt niet veel van in huis, ik mis de rust en de regelmaat die nodig zijn voor een gezonde terugkeer naar het werk. Ik ben er tot op zekere hoogte gewoon weer ‘ingevlogen’ en dat neemt mijn lijf me niet helemaal in dank af. Soit.

Echter deze crisis brengt me ook andere dingen. Behalve de onrust op het werk brengt ze me rust in mijn persoonlijk leven. We gaan zowat elke dag een rondje lopen in de duinen of in het Geestmerambacht, hoe mooi is dat. Ik heb de lente niet zó van dichtbij meegemaakt als dit jaar. Naar de bioscoop, naar theater, naar een tentoonstelling, dagjes uit en weekendjes weg: het kan allemaal niet. Vakantieplannen: pffft, in rook op! En tot mijn stomme verbazing vind ik het OK. Ik ben me opeens bewust(er) van waar ik woon, hoe mooi ik woon, hoe ik bof met waar ik woon. Ik ben zo blij met ons huis (met een heerlijke tuin, dat geluk hebben wij), met onze wijk (met veel ruimte en groen, dat geluk hebben wij), met onze streek (met veel afwisselende natuur, wandel- en fietsmogelijkheden; dat geluk hebben wij). Niet dat ik dit daarvoor níet waardeerde, maar ik ben me er nu opeens veel bewuster van. Ook: ik lees meer dan normaal, hoe fijn is dat!?

Natuurlijk mis ik ook dingen. Dat we gisteren als kleine familie bijeen waren om afscheid te nemen van een dierbare en dat we elkaar daarbij niet even konden vasthouden – letterlijk dan… Dat al die andere mensen die óók afscheid hadden willen nemen, er niet bij mochten zijn… Dat we onze kinderen niet kunnen bezoeken – en zij ons niet. (Gelukkig waren ze er gisteren wél bij en hebben ze vannacht stiekem bij ons gelogeerd… Maar straks gaan ze de grens weer over en wanneer zien we ze dan weer?)

2020-04-19 01

Een andere vraag die ik mezelf stel (en die volgens mij velen zich stellen en die gelukkig ook steeds vaker hardop wordt gesteld) is wat deze crisis ons als Westerse samenleving en als mensheid gaat brengen. We komen erachter hoe kwetsbaar we zijn, hoe afhankelijk we zijn van samenwerking op wereldschaal, hoe belangrijk beroepen zijn als de gezondheidszorg, de schoonmaak, de hulpdiensten, de voedselvoorziening, de distributie, het onderwijs, de ambtenarij. Allemaal beroepen en diensten waar ‘de gewone man’ werkt en die in het harnas van het neoliberaal denken zijn geperst: uitknijpen en/of privatiseren. We zien hoe afhankelijk we zijn van het buitenland, zowel als afzetgebied voor wat wij teveel produceren als voor producten die wij niet meer zelf maken. We kunnen volgens mij vaststellen dat onze economie voor een groot deel drijft op geleend geld: zo veel bedrijven en bedrijfjes die onvoldoende vet op de botten hebben om een crisis van (vooralsnog én eufemistisch) twee, drie maanden te doorstaan en bij bosjes dreigen om te vallen… We zien eveneens de mooie effecten op onze omgeving: minder lawaai, betere luchtkwaliteit enz. We zien dat mensen voor elkaar zorgen. De jacht verdwijnt uit ons leven. Ik zie zoveel vaker dan anders papa’s en mama’s met hun kinderen een ommetje lopen, een balletje trappen, naar een speeltuintje gaan. Maar we missen ook onze sociale contacten, het bezoek aan onze ouders en grootouders, in de kroeg een biertje drinken met vrienden of na een wandeling moe maar voldaan neerzijgen op een terrasje…

Onze premier heeft het erover dat we via een intelligente opening-up weer zo gauw mogelijk naar business as usual terug moeten. Ik hoop toch echt dat we deze crisis willen gebruiken om goed na te denken over hoe het verder gaat; en dat we collectief tot het besef komen dat we de wereld op een veel duurzamere manier moeten inrichten, met de menselijke maat en respect voor de aarde als meetlat…

2020-04-12 11

Geplaatst in Mijmeringen, Persoonlijk | Tags: | 3 reacties