Uit de maat

Een, twee, in de maat
Anders wordt de juffrouw kwaad
Maar de juffrouw wordt niet kwaad
Want wij lopen in de maat

Een, twee, in de maat
Anders wordt de juffrouw kwaad
Maar de juffrouw wordt niet kwaad
Want zij is van prikkeldraad

En nu heb ik een boek gelezen dat Uit de maat als titel draagt… Dat voelde best als een uitdaging! (Grapje!)

Uit de maat is een roman uit 1962, geschreven door ene William M. Kelley. De M staat voor Melvin. Hij is van geboorte Amerikaan, studeerde aan Harvard, woonde later in Parijs en ten slotte in Jamaica. Hij schreef niet zo heel veel boeken… Op de kaft van de net (voor het eerst?) uitgegeven vertaling staat: ‘De verloren reus van de Amerikaanse literatuur’. Met onze leesgroep hebben we dit boek gekozen.

William M Kelley - Uit de maat (illustratie 01)

Het boek begint met fragment uit de Thumb-Nail Almanac van 1961, waarin op wikipedia-achtige wijze de historische setting wordt geschetst (die pas betekenis krijgt als je het boek hebt gelezen). Het tweede hoofdstuk draagt de titel De Afrikaan. We maken kennis met het groepje mannen dat dagelijks verzamelt op de veranda van het kruidenierswarenbedrijf van Thomason. Meneer Harper, die in een rolstoel zit en niet wil dat de anderen, nadat zijn dochter hem zijn broodtrommeltje heeft gebracht, zien hoe hij zijn boterhammen opeet, vertelt de geschiedenis van de aankomst van een slavenschip. Aan boord bevond zich een neger (sic) die zich tijdens de reis behoorlijk woest had verzet en zich ook niet zomaar op de slavenmarkt liet verkopen: hij vluchtte en het kostte tijd, moeite en vele doden voor generaal Wilsson hem te pakken had en hem kon doden. De baby die de Afrikaan onder zijn hoede had, wordt grootgebracht door Wilsson…

Tucker Caliban is mogelijk een nazaat van deze woesteling. De familie Caliban heeft altijd in dienst geleefd en gewerkt van de familie Wilsson, maar Tucker heeft drie jaar geleden met zijn spaargeld een boerderij gekocht en zich op deze manier vrijgevochten van het juk van de overheersing door de blanken. Op een dag arriveert er een grote vrachtwagen vol zout op de boerderij van Tucker. Niet alleen de mannen die dagelijks op de veranda van Thomason hangen, maar ook veel negers (sic) komen kijken wat er gebeurt: Tucker strooit het zout over de akkers, verwoest de boerderij en verlaat de streek. Vanaf dat moment lijken alle negers (sic) hun koffers te pakken en naar het noorden te vertrekken.

De zwarte eerwaarde Bradshaw is verbijsterd. Dat wat hij altijd heeft willen bewerkstelligen, lijkt nu te gebeuren en hij heeft daar part noch deel aan. Hij is verbijsterd. Verbijsterd zijn ook de blanke mannen die dagelijks op de veranda van het kruidenierswarenbedrijf van Thomason hangen… Zij begrijpen dat er iets buitengewoon onwelgevalligs is gebeurd en hebben een zondebok nodig.

Toevallig (of niet) heb ik afgelopen maandag de (mooie!) film Green Book gezien, die gaat over het racisme in de USA in de sixties van de vorige eeuw. Uit de maat speelt zich ongeveer in dezelfde tijd af. De hoofdpersoon uit Green Book, de zwarte pianist Don Shirley en diens chauffeur en lijfwacht Tony Lip, reizen af naar het diepe zuiden van de USA en treffen daar een diepgewortelde rassendiscriminatie aan – onvoorstelbaar. Uit de maat snijdt hetzelfde thema aan: de vanzelfsprekendheid waarmee negers (sic) als onvolwaardige voetvegen worden behandeld. Ik kan me er zelf in het geheel niets bij voorstellen, maar ik vrees dat sommigen er nog steeds zo over denken en dat is een gedachte die mij beangstigt.

Uit de maat is een mooi boek en bijzonder van compositie. Rond één gebeurtenis geeft de schrijver diverse personages de gelegenheid om vanuit hun perspectief een stukje van de geschiedenis te vertellen. Wat zich in het laatste hoofdstuk (De mannen op de veranda) afspeelt, laat de mens op zijn zwartst zien…

Vier sterren geef ik dit boek. Ach, wie ben ik om sterren uit te delen. Het is een mooi boek met een thema dat schuurt en schrijnt. Het verhaal speelt zich af in het diepe zuiden van de Verenigde Staten van Amerika (mag je veronderstellen), begin jaren ’60 van de 20ste eeuw, maar het kan zo verplaatst worden naar alle delen van de wereld waar mensen elkaar onheus bejegenen op basis van ras, geloof, overtuiging… Geert Wilders, Thierry Baudet: gevaarlijke gasten!!!

William M Kelley - Uit de maat

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Lezen. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s