Willem Elsschot – Het dwaallicht

Ik lees veel, en het meeste dat ik lees, heeft te maken met mijn vakgebied (onderwijs) en mijn eigen ontwikkeling: de vragen die ik heb, de antwoorden die ik vind, de inspiratie die ik zoek.

Om de zoveel weken lees ik ook een ‘gewoon’ boek. Ter aansporing ben ik lid van een leesclubje (van boekenwinkel Het Keerpunt, Alkmaar): de stok achter de deur om ook eens wat literatuur ter hand te nemen. Volgende week vrijdag komen we weer samen, achter in de winkel, ieder met z’n boek en zijn gedachten daarbij. Nanda zorgt voor thee, koffie en zelfgebakken koekjes… We hebben Het dwaallicht gelezen, van Willem Elsschot. Een van mijn favoriete schrijvers.

Willem Elsschot - Het dwaallicht

Het dwaallicht is Elsschots laatste boek. Ook in dit verhaal is Frans Laarmans de hoofdpersoon. Hij wordt door een groepje vreemdelingen aangesproken: zij vragen hem de weg naar de Kloosterstraat, waar de mooie Maria van Dam schijnt te wonen. Enerzijds gedreven door de gedachten niet naar huis, naar de saaie huiselijke kring te moeten, anderzijds met een mogelijk avontuurtje in het verschiet en een handje geholpen door de omstandigheden, besluit Laarmans de drie Afghaanse matrozen naar het meisje Maria te begeleiden…

Enkele citaten…

“Een ellendige novemberavond, met een motregen die de dappersten van de straat veegt. En mijn stamkroeg ligt, helaas, te ver in ’t westen om op te tornen tegen dat kille gordijn. Voor het eerst sedert lang, want de jaren vlieden, zal ik ditmaal naar huis gaan, waar mijn ontijdige intrede beschouwd zal worden als een stap op de weg die tot inkeer leidt. Alle begin is moeilijk en beter laat dan nooit, zal mijn vrouw zeggen.”

“Zo ben ik dan eindelijk de baan eens op met mensen die volkomen verschillen van de volksgenoten met wie ik gedoemd ben al mijn dagen te slijten, althans met mensen van een andere kleur, die anders lopen, anders groeten en lachen, misschien ook anders haten en beminnen, die in ieder geval van onze beroemdste medeburgers nooit hebben gehoord en voor wie onze vorsten en heiligen absoluut niet in tel zijn, dus zeer waarschijnlijk mensen naar mijn hart.”

“Zal jij het bestaan te kloppen aan dit heiligdom om in Ali’s naam Maria op te eisen die vanochtend aan boord was van de Delhi Castle, voor de zakken? Want hier is het, mijn hele wezen is er zeker van.
Kom, oude sater, het is genoeg. Laat haar in vrede genieten van haar laatste sigaretten, dromen van haar sjaaltje en van haar pot gember. En loop door, dan wordt u wellicht de geilheid niet aangerekend die bij deze nachtelijke klopjacht uw stut is geweest.”

Mooi vind ik de taal die zelden archaïsch aandoet en vaak scherp en gevat is, en ook geniet ik ervan dat het boek zich afspeelt in mijn geboortestad Antwerpen en ik me zo goed kan herkennen in de atmosfeer die Elsschot oproept. Heerlijk! Hoewel het boek dateert  van net voor de Tweede Wereldoorlog en ik het Antwerpen uit die tijd niet ken, hing er in mijn jeugd toch nog die sfeer van armoede en verkrotting in de buurt van de Kloosterstraat – een straat die nu ‘in’ is en op zondag druk bezocht wordt door op antiekkoopjes gebrande dagjesmensen…

Toneelstuk

Vreemdelingenhaat is zeker een thema dat in dit boek een rol speelt en daarmee is het ook weer meteen een actueel boek… Niet toevallig waarschijnlijk dat toneelgroep Het Volk momenteel door den lande toert met hun voorstelling Het dwaallicht. Hun aanpak is echt geweldig: de twee acteurs spelen beiden een kant van Frans Laarmans: enerzijds de angstige, in en in burgerlijke kantoorman en huisvader, anderzijds de naar avontuur smachtende ziel.

In het toneelstuk, dat ik ruim een week geleden in De Vest zag, volgen de acteurs Bert Bunschoten en Wigbolt Kruijver heel dicht de tekst van het boek en dat is bijzonder mooi en sfeervol. Het is dan ook jammer dat ze in enkele scenes de tekst loslaten en een kluchtige draai aan het stuk proberen te geven – volkomen ongepast en voor mij onverteerbaar.

Het dwaallicht - Toneelgroep Het Volk

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Lezen. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s